IMG_0151-Edit-Edit

Porady prawników w związku z epidemią

Radcowie prawni z Dolnego Śląska zorganizowali wirtualne „otwarte drzwi” – akcję bezpłatnej pomocy, podczas której odpowiadają na pytania związane z epidemią koronawirusa. Organizatorką jest Paulina Sosnowicz, radczyni prawna, inicjatorka i założycielka profilu „Radcowie dla Wrocławian” na Facebooku. Niektóre pytania do prawników dotyczyły kwestii procedur i urzędów. Publikujemy wybrane pytania i odpowiedzi.

Kończy mi się ważność prawa jazdy, czy mogę dalej prowadzić?

Tak, zgodnie z nowymi przepisami, prawo jazdy, ale również np. pozwolenie na kierowanie tramwajem, czy uprawnienia do kierowania pojazdami, których ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ważne jest dalej przez 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego, w przypadku gdy nie zostanie ogłoszony stan epidemii albo stanu epidemii.

(Podstawa prawna art. 15zzzw pkt 1) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020 poz. 374) w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2).

2. Za kilka dni kończy się ważność przeglądu mojego samochodu, co wtedy?

Istotnym jest czy osoba pozostaje na obowiązkowej kwarantannie lub podlega leczeniu z powodu COVID-19 w okresie stanu epidemii. Jeżeli tak, to ważność badań technicznych zostaje przedłużona do 7 dni od dnia zakończenia leczenia lub zwolnienia z obowiązkowej kwarantanny i to jedynie w celu umożliwienia dojazdu na badanie techniczne.

Jednakże w pozostałych przypadkach należy wykonać badania techniczne pojazdu, ponieważ poruszanie się pojazdem bez ważnych badań to mandat od 20 zł do 500 zł oraz możliwość utraty dowodu rejestracyjnego.

(Podstawa prawna art. 15zzzx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374) w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2,art. 94 kodeksu wykroczeń).

3. Czy istnieje konieczność przedłużenia ważności czasowej rejestracji pojazdu, gdy termin ważności wypada w okresie stanu epidemii?

Nie, zgodnie z nowymi przepisami, pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice rejestracyjne, zachowują ważność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie do 14 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jeżeli termin ważności czasowej rejestracji upłynął w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego. Warunkiem przedłużenia ważności jest, aby zostały spełnione warunki techniczne:

Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego:

1. nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę;

2. nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych;

3. nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych;

4. nie powodowało niszczenia drogi;

5. zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu;

6. nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych.

(Podstawa prawa: art. 85 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-21), art. 66 Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284 i 568))

4. Skończyła się moja umowa o pracę, czy istnieje możliwość jej przedłużenia w okresie stanu epidemii?

W takim przypadku rozwiązaniem jest zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Dotychczasowe przepisy nie przewidują obowiązku przedłużenia umowy o pracę, zaś jedynie wspierają przedsiębiorców w utrzymaniu miejsc pracy.

Obecnie jest możliwość, aby złożyć wniosek o zarejestrowanie drogą elektroniczną lub poprzez wysyłkę drogą tradycyjną poprzez operatora pocztowego. Prawo do zasiłku jest ustalane jak dotychczas. Warto również mieć na uwadze, że osoba, która nabywa prawo do zasiłku, będzie miała także ubezpieczenie zdrowotne, co może bardzo istotne przy ewentualnym zarażeniu.

(Podstawa prawna: art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U.2019 poz.1482))

5. Jestem pracownikiem administracji rządowej w wieku emerytalnym. Czy to prawda, że nowe przepisy umożliwią wypowiedzenie ze mną umowy, nawet gdy nie chcę przestać pracować?

Prawdą, jest że przepisy Tarczy 2.0. wprowadzają możliwość wypowiedzenia umowy z osobą w wieku emerytalnym, ale w wyjątkowych sytuacjach.

Dla przypomnienia: w przypadku osób w wieku emerytalnym możliwość rozwiązania umowy jest taka sama jak w przypadku innych pracowników. To znaczy, że zakończenie współpracy z taką osobą nastąpić na mocy porozumienia stron, rozwiązania umowy z wniosku każdej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub w przypadku zaistnienia okoliczności rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia. W tym zakresie istnieją ograniczenia na podstawie odrębnych przepisów.

Nowe przepisy wskazują, że w przypadku, gdy negatywne skutki gospodarcze COVID-19 powodują stan zagrożenia dla finansów publicznych państwa, w szczególności wyższy od zakładanego w ustawie budżetowej wzrost deficytu budżetu państwa lub państwowego długu publicznego, Rada Ministrów, na wniosek Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, zaopiniowany przez Szefa Służby Cywilnej, może, w drodze rozporządzenia, określić rodzaj stosowanych rozwiązań w zakresie ograniczenia kosztów wynagrodzeń osobowych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, urzędach obsługujących członków Rady Ministrów, urzędach obsługujących organy administracji rządowej w województwie, a także w jednostkach podległych i nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów, ministra kierującego działem administracji rządowej lub wojewodę.

Jednakże nawet wtedy możliwe jest zastosowanie albo obniżenia zatrudnienia, albo jedynie wprowadzenia na czas określony, nie dłuższy niż do końca danego roku budżetowego, mniej korzystne warunki zatrudnienia pracowników niż wynikające z podstawy nawiązania stosunku pracy (np. poprzez zaniechanie wypłaty dodatków do wynagrodzenia lub częściowe ich obniżenie).

Każda zaś jednostka organizacyjna będzie traktowana indywidualnie względem skali obniżenia zatrudnienia. Wysokość wskaźnika zmniejszenia zatrudnienia określa się z uwzględnieniem aktualnej sytuacji finansów publicznych, sytuacji społeczno-gospodarczej oraz potrzeb zapewnienia sprawnej realizacji zadań podmiotu.

Osobami nie zagrożonymi na tej podstawie zwolnieniami są:

1) osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe;

2) kierownicy jednostki nie będący osobami zajmującymi kierownicze stanowisko państwowe;

3) dyrektor generalnego urzędu;

4) główny księgowy jednostki, główny księgowy części budżetowej, której dysponentem jest wojewoda, oraz głównego księgowego części budżetowej, której dysponentem jest minister albo kierownik urzędu centralnego;

5) audytor wewnętrzny jednostki;

6) pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych jednostki;

7) pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz pracownika zatrudnionego w jednostce przy innej pracy, któremu powierzono wykonywanie zadań tej służby;

8) pracownik objęty szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem na podstawie Kodeksu pracy (okres przedemerytalny, ograniczenia związane z uprawnieniami rodzicielskimi, w okresie urlopu i usprawiedliwionej nieobecności). Jednak możliwe jest rozwiązanie umowy w okresie pozostawania na urlopie lub innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy gdy urlop został udzielony na co najmniej 3 miesiące, a jeżeli upłynął już okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia – także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Wypowiedzenie pracownikowi warunków pracy i płacy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, jest dopuszczalne niezależnie od okresu, na który urlop jest udzielony, lub okresu trwania innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy.

9) pracownika objętego szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy na mocy przepisów odrębnych o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, oraz pracowników będących społecznymi inspektorami pracy, w okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, a także inspektorów ochrony danych osobowych.

Dopiero zatem, gdy zgodnie z rozporządzeniem dana jednostka zostanie obciążona zmniejszeniem poziomu zatrudnienia, zaś pracownik nie podlega wyłączeniu, może to oznaczać rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy. Pamiętać należy, że rozwiązanie umowy z osobą w wieku emerytalnym nie jest jedynym rozwiązaniem, ponieważ możliwe jest również dokonanie zmniejszenia zatrudnienie poprzez niezawarcie z pracownikiem kolejnej umowy o pracę, w przypadku umowy zawartej na okres próbny, umowy zawartej na czas określony, lub po prostu obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika z jednoczesnym proporcjonalnym zmniejszeniem wynagrodzenia za pracę.

Ustalane są szczegółowe kryteria na podstawie, których możliwe jest zmniejszenie zatrudnienia:

1) podstawowe, o charakterze obiektywnym, sprawiedliwym i niedyskryminującym, związane ze stosunkiem pracy, w szczególności: a) kwalifikacje zawodowe lub b) umiejętności i doświadczenie zawodowe, lub c) dotychczasowy przebieg pracy i stosunek do obowiązków pracowniczych, lub d) przydatność pracownika do pracy, lub e) dyspozycyjność pracownika, w związku z potrzebą zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podmiotu;

2) pomocnicze, służące ocenie zgodności z zasadami współżycia społecznego, w tym uwzględniające sytuację osobistą i rodzinną pracownika, w szczególności: a) samotne wychowywanie dzieci lub b) samotne utrzymywanie rodziny, lub c) niepełnosprawność.

Do zmniejszenia zatrudnienia w ramach realizacji obowiązku, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2018 r. poz. 1969). Zatem nie obowiązują wskazane tam procedury zwolnień grupowych i indywidualnych a także odprawy, której podstawą jest ww. ustawa.

Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach realizacji obowiązku zmniejszenia zatrudnienia nie dokonuje zgłoszenia zamiaru rozwiązania umowy na czas nieokreślony na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Zastosowanie mają tryby wskazane w ustawie Tarczy 2.0.

Ochronie podlegają osoby w wieku przedemerytalnym (do 4 lat) chyba, że osoba nabyła prawo do renty oraz w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Ostatnia przesłanka jednak pozostaje ograniczona. Pozostają również pod ochroną pracownicy realizujący uprawnienia związane z rodzicielstwem.

Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach realizacji obowiązku zmniejszenia zatrudnienia, nie stosuje się przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy oraz ustalających szczególne przesłanki lub warunki nawiązywania lub rozwiązywania stosunku pracy. Jednakże ochrona pozostaje wobec pracowników objętych szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, na podstawie przepisów odrębnych, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, oraz pracowników będących społecznymi inspektorami pracy, w okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, a także inspektorów ochrony danych osobowych.

Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem w ramach realizacji obowiązku, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony w danym podmiocie krócej niż 3 lata;

2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony w danym podmiocie od 3 do 10 lat;

3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony w danej jednostce ponad 10 lat.

Wysokość odprawy pieniężnej, o której mowa w ust. 1, nie może przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Podsumowując, jeżeli nastąpią łącznie niżej wskazane okoliczności:

1. pytający pracuje na podstawie stosunku pracy w jednej z ww. jednostek,

2. pytający nie podlega ochronie ze względu na zajmowane stanowisko lub w związku z innymi okolicznościami,

3. jednostka, w której pracuje pytający, zostanie obciążona obowiązkiem zmniejszenia poziomu zatrudnienia,, a nie tylko zmianą warunków wynikających z podstawy nawiązania stosunku pracy,

4. związku z ustaleniem kryteriów, pytający zostanie wytypowany do rozwiązania umowy o pracy,

to jest możliwe, że pomimo braku jej zgody zostanie zakończony z pytającym stosunek pracy. Jednocześnie pytający będzie uprawniony do odprawy na podstawie przepisów Tarczy 2.0.

(Podstawa prawna: art. 15zzzzzo do 15zzzzzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020 poz.374) w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2) w zw. z art. 38-41, rozdziałem 8 Kodeksu pracy, ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U.2018 poz. 1969), ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j.Dz.U.2019 poz.263).

jp/

źródło:
https://samorzad.pap.pl/kategoria/prawo/porady-prawnikow-w-zwiazku-z-epidemia